Kico ta presion halto?
Presion di sanger ta e forsa cu e sanger ta pusha contra e murayanan di e adernan ora cu e curason ta pomp. Presion di sanger ta wordo duna den dos midi. Uno ta e presion ora cu e curason ta pomp sanger den e curpa. Esaki ta wordo jama systole. Diastole ta e presion ora e curason ta yena bek cu sanger prome cu e siguiente sistole. Si algun di e presion aki subi y keda halto pa un periodo largo, e por haci daƱo na e curpa den diferente organonan manera entre otro curason, celebro y riƱon.
Kico ta un presion normal/saludabel?
Un presion normal/saludabel ta:
presion sistolico di 120 – 139
presion diastolico di Ā 80 – Ā 89
Kico NO ta un presion normal/saludabel? Es decir PRESION HALTO
presionĀ sistolicoĀ riba 140Ā
presionĀ diastolico riba 90
Consecuencia di Presion Halto
Malesanan di curason y ader, stroke, problema cu riƱon y otro problemanan di salud.
Sintomanan
E condicion riba su mes no ta duna seƱal of sintoma. Pa e motibo aki bo por tin presion halto pa aƱanan largo sin cu bo sa. Durante di e periodo aki, e presion halto por causa daƱo na bo curason, ader, riƱon y otro partinan di bo curpa.
Pa e motibo aki ta hopi importante pa midi bo presion, aunke bo no ta sinti nada. Si bo presion ta bon, mantene un estilo di bida saludabel pa mantene esaki. Si bo presion ta halto ta bon pa haci e cambionan necesario pa asina baha e presion y evita daƱo na bo organonan.
Kico por haci pa preveni?
- Mantene un peso di curpa saludabel (BMI < 25)
- Mantene un midi di cintura saludabel (hende muher <88cm, hende homber<102cm)
- Come alimentacion saludabel cu amplio berdura, fruta, grano completo y awa
- Baha man na salo (condimento, sauce y sodium=salo), cuminda vet (hasa)
- Haci actividad fĆsico regularmente (5x pa siman por lo menos 30 minuut)
- Canalisa tensión (stress) na un forma positivo
- Limita alcohol
- Stop di huma
Cifra di presion halto na Aruba (GOA 2016/2017, National Multi-Sectoral Action Plan for Non-Communicable Diseases, 2020-2030)
- Totaal (20 aƱa pariba): 63% tin un presion halto
- Hende Homber (20 aƱa pariba): 3 di cada 4 tin 6iopresion halto (71%)
- Hende Muher (20 aƱa pariba): 3 di cada 5 tin presion halto (58%)
- Edad entre 20 y 39 aƱa: 1 di cada 4 tin presion halto (73%)
- Edad entre 40 y 59 aƱa: 1 di cada 2 tin presion halto (47%)
- Edad 60+ 9 di cada 10 tin presión halto (87%)Ā
- Mortalidad causa pa malesanan di curason y ader ta 31.3% (1999-2020). Wak documento adhunto
Directie Volksgezondheid Aruba conhuntamente cu Promocion Plataforma di Salud Aruba tin como meta pa promove conscientisacion di salud. Bishita Facebook pagina di nos partnernan di Plataforma: Directie volksgezondheid Aruba,Witgele kruis ArubaĀ (PoH), AZV, SVb, HoH, HAVA, Healthy Lifestyle Center y IBiSA pa mantene bo mes informa .

1 comment
[…] Source link […]