De integriteit van onze democratische instellingen staat of valt met het naleven van één fundamenteel principe: de scheiding der machten. Wanneer een lid van de Staten—het hoogste controlerende orgaan van ons parlementaire stelsel—feitelijk meeregeert, dan zijn we niet langer bezig met zuiver bestuur, maar met een vorm van politieke schijnconstructie die het vertrouwen in de overheid ernstig ondermijnt.
De nieuwe minister van Infrastructuur, Energie en Communicatie, dhr. Herde, heeft publiekelijk verklaard dat hij in zijn ministerschap gebruik zal maken van de expertise van Statenlid Mike de Meza. Dit is dezelfde Mike de Meza die eerder werd voorgedragen als minister, maar de screening op grond van de Landsverordening integriteit ministers niet heeft doorstaan. De uitkomst van die screening had moeten leiden tot één conclusie: hij kan dit moment geen ministerspost bekleden.
Wat nu gebeurt is dat een persoon die volgens de regels niet toelaatbaar is tot de ministerraad, alsnog via een informele rol invloed gaat uitoefenen op beleid en besluiten. Dat is onacceptabel.
De regels zijn duidelijk, en ik heb ze niet bedacht!
De Staatsregeling van Aruba stelt in artikel III.7 dat een lid van de Staten geen bestuurlijke functies mag vervullen. Dit is bedoeld om belangenconflicten te voorkomen en om te waarborgen dat controle op de regering onafhankelijk en onpartijdig gebeurt.
Wanneer een Statenlid betrokken wordt bij het dagelijks bestuur—ook al is dat “slechts adviserend”—dan wordt deze regel met voeten getreden. Want wat gebeurt er als de Staten een wetsvoorstel moeten behandelen dat Mike de Meza zelf als adviseur mee heeft opgesteld? Hoe geloofwaardig is zijn stem dan als onafhankelijk controleur?
Een minister onder druk
Minister Herde plaatst zichzelf hiermee in een uiterst kwetsbare positie. Hij begint zijn ambtsperiode met een adviesstructuur die op gespannen voet staat met zowel de geest als de letter van de wet. Als later blijkt dat besluiten mede beïnvloed zijn door iemand die door de officiële integriteitstoets is gevallen, dan is de politieke schade niet alleen voor de adviseur—maar vooral voor de minister zelf. Dit alleen al is reden voor een motie van wantrouwen.
Een uitholling van integriteit
De Landsverordening integriteit ministers is er niet voor niets. Zij moet ervoor zorgen dat wie aan het roer van het land komt te staan, dat doet met een schoon geweten en transparante bedoelingen. Door iemand die niet door de toetsing komt alsnog toegang te geven tot het beleidsproces, wordt deze wet feitelijk omzeild. Dat is bestuurlijke ondermijning in een grijs jasje.
Tot slot
De MEP-fractie zal deze gang van zaken blijven agenderen. Want als wij toestaan dat de Staatsregeling alleen geldt voor de vorm, en niet voor de inhoud, dan staat het volk straks alleen bij een overheid die van het recht een formaliteit maakt in plaats van een fundament.
Wij eisen van de regering een helder antwoord: waar blijft de politieke moed om het volk te dienen met integriteit, in plaats van loyaliteit?
Evelyn Wever-Croes